4 Mart Dünya Obezite Günü dolayısıyla obeziteye ilişkin verileri derledi.

Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin en önemli sağlık sorunlarından biri olarak bilinen obezite, genel manada "bedenin yağ kütlesinin yağsız kütleye oranının aşırı artması sonucu boy uzunluğuna göre vücut ağırlığının arzu edilen düzeyin üstüne çıkması" olarak tanımlanıyor.

DSÖ, aşırı kiloyu "vücutta aşırı yağ birikmesi durumu" olarak tanımlıyor.

Obezite ise aşırı yağ birikimiyle tanımlanan kronik ve karmaşık sağlık problemi olarak ifade ediliyor, aşırı kilo ve enerji alımı ile harcanması arasındaki dengesizlikten kaynaklandığı belirtiliyor.

DSÖ, vücut kitle endeksine göre 25'in üstünü aşırı kilolu, 30'un üstünü ise obezite olarak kabul ediyor.

Obezite, tip 2 diyabet ve kalp hastalığı riskini artırırken kemik sağlığını ve üremeyi de olumsuz etkileyebiliyor, bazı kanser türlerinin riskini çoğaltırken uyku bozukluğuna veya hareket kabiliyetinde azalmaya neden olup yaşam kalitesine olumsuz tesir ediyor.

Aşırı kilo ve obezite, enerji alımı (beslenme) ve enerji harcaması (fiziksel aktivite) arasındaki dengesizlikten kaynaklanırken, çoğu durumda obezitenin çevresel ve psikososyal faktörler ile genetik varyantlardan kaynaklanan çok faktörlü bir hastalık olduğu kaydediliyor.

2,5 milyar yetişkin aşırı kilolu, 890 milyondan fazlası ise obez olarak yaşıyor

DSÖ'nün son olarak yayımladığı ve 2022 verilerinin yer aldığı rapora göre, dünyada her 8 kişiden 1'i obezite ile yaşıyor.

Dünya genelinde yetişkinlerde obezite 1990'dan bu yana 2 kattan fazla artarken, ergenlerde obezite oranı 4 katına çıktı.

Dünyada 18 yaş ve üzeri 2,5 milyar yetişkin aşırı kilolu, 890 milyondan fazlası ise obez olarak yaşıyor.

18 yaş ve üzeri yetişkinlerin yüzde 43'ünün fazla kilolu, yüzde 16'sının ise obezite sorunu yaşadığı biliniyor. 5-19 yaş arası 390 milyondan fazla çocuk ve ergen fazla kiloluyken, bunların 160 milyonu obezite sorunuyla karşı karşıya.

1990'da 5-19 yaş arası çocuk ve ergenlerin sadece yüzde 2'si (31 milyon kişi) obezite ile yaşarken, 2022'de gelindiğinde bu oran yüzde 8'e (160 milyondan fazla genç) yükseldi.

Obezite artık düşük ve orta gelirli ülkelerin de sorunu

DSÖ'ye göre, bir zamanlar yüksek gelirli ülkelerin sorunu olarak kabul edilen aşırı kilo, düşük ve orta gelirli ülkelerde de artış gösteriyor.

Afrika'da, 5 yaşın altındaki aşırı kilolu çocuk sayısı 2000'den bu yana yaklaşık yüzde 12,1 artarken, 2024'te aşırı kilolu veya obezite ile yaşayan 5 yaşın altındaki çocukların neredeyse yarısı Asya'da görüldü.

Aşırı kilo ve obezite ile bunlarla ilişkili bulaşıcı olmayan hastalıklar büyük ölçüde önlenebilir ve yönetilebilir durumda.

Bireysel düzeyde, insanlar gebelik öncesinden başlayarak erken çocukluk dönemine kadar yaşam döngüsünün her aşamasında önleyici müdahaleler benimseyerek obezite risklerini azaltabilir.

DSÖ'den obeziteye karşı küresel eylem çağrısı

Bu müdahaleler arasında hamilelik sırasında uygun kilo alımını sağlamak, doğumdan sonraki ilk 6 ay boyunca sadece anne sütüyle beslenmek, ekran süresini sınırlamak yer alıyor.

Şekerli içeceklerin ve yüksek enerjili gıdaların tüketiminin sınırlanması, diğer sağlıklı beslenme alışkanlıklarının teşvik edilmesi ve düzenli fiziksel aktivitelerin de obeziteyle ilgili mücadelede etkili olduğu biliniyor.

Küresel obezite kriziyle acil bir şekilde mücadele edilmesi gerektiğinin farkında olan DSÖ, bu duruma yıllardır dikkati çekiyor.

DSÖ üye ülkelerince 2012'de onaylanan ve 2025'te DSÖ Genel Kurulunda 2030'a kadar uzatılan, çocukluk çağı obezitesinde artış olmamasını sağlamayı amaçlayan küresel beslenme hedefleri ve diyabet ile obezitenin 2025'e kadar durdurulması hedefi, yetersiz beslenmenin yaygın ve yıkıcı yükü sorununa çözüm bulmak için hızlandırılmış küresel eyleme ihtiyaç duyulduğunu kabul ediyor.